Dù gặp phải những khó khăn từ thị trường quốc tế do đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu và áp lực chi phí logistics tăng vọt, ngành nông nghiệp Việt Nam đã khép lại quý I năm 2026 với những kết quả tăng trưởng thực chất.
1. Tình hình sản xuất nông nghiệp: Diện tích lúa giảm, cây lâu năm tăng mạnh
Diện tích gieo cấy lúa Đông Xuân cả nước ước đạt 2,92 triệu ha, giảm nhẹ 1,3% so với cùng kỳ năm 2025 do các địa phương thực hiện chuyển đổi những diện tích trồng lúa kém hiệu quả sang các loại cây hàng năm, cây lâu năm hoặc nuôi trồng thủy sản có giá trị kinh tế cao hơn. Dù diện tích thu hoạch giảm 5,6%, nhưng nhờ áp dụng tiến bộ kỹ thuật, năng suất lúa vẫn duy trì ở mức ổn định 68,7 tạ/ha, giúp sản lượng thu hoạch đạt 3,64 triệu tấn. (Theo báo cáo từ Cục Chuyển đổi số của Bộ Nông nghiệp và Môi trường).
Nhóm cây ăn quả ghi nhận mức tăng trưởng ở nhiều cây chủ lực:
- Sản lượng thanh long đạt 341,3 nghìn tấn, tăng 3,1%; cam đạt 333,2 nghìn tấn, tăng 1,2% và xoài đạt 207,6 nghìn tấn, tăng 1,8% so với cùng kỳ năm trước.
- Mặt hàng sầu riêng ghi nhận mức tăng 15%, đạt 212,9 nghìn tấn khi nhiều diện tích trồng mới chính thức bước vào giai đoạn cho thu hoạch ổn định.
- Cây mít cũng đạt mức tăng 12,8% nhờ mở rộng diện tích và tăng mật độ trồng tại các vùng trọng điểm.
Đối với cây công nghiệp lâu năm, dừa đạt 593,8 nghìn tấn (tăng 6%), điều đạt 208,7 nghìn tấn (tăng 5,4%) nhờ thời tiết thuận lợi giúp cây đơm hoa kết trái đúng vụ. Hồ tiêu, cà phê cũng duy trì đà tăng trưởng 5,3% nhờ diện tích cho sản phẩm và năng suất đều được cải thiện.
2. Xuất khẩu nông sản quý I/2026: Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9% so với cùng kỳ năm trước trong bối cảnh giá nhiều mặt hàng giảm
- Cà phê: Đối với mặt hàng cà phê, lũy kế 3 tháng đầu năm 2026 đạt khối lượng xuất khẩu 577,3 nghìn tấn, tăng 12,6%. Tuy nhiên, giá trị kim ngạch chỉ đạt 2,7 tỷ USD, giảm 6,4% so với cùng kỳ năm 2025. Nguyên nhân chính được xác định là do giá xuất khẩu bình quân giảm mạnh 16,9%, ước đạt 4.696,8 USD/tấn. Đáng chú ý, thị trường Trung Quốc ghi nhận mức tăng trưởng đột biến gấp 2 lần về giá trị xuất khẩu cà phê.
- Hồ tiêu: Theo Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam (VPSA), hoạt động xuất khẩu hồ tiêu của nước ta trong quý I/2026 ghi nhận sự bứt phá đáng kể. Việt Nam đã xuất khẩu tổng cộng 66.350 tấn hồ tiêu, trong đó tiêu đen đạt 55.322 tấn và tiêu trắng đạt 11.018 tấn; đạt kim ngạch 430 triệu USD. So với cùng kỳ năm 2025, lượng xuất khẩu tăng 39,2% và kim ngạch tăng 31,7%, cho thấy đà phục hồi rõ nét của hoạt động xuất khẩu ngay từ đầu năm.
- Mặt hàng gạo ghi nhận khối lượng xuất khẩu đạt 2,3 triệu tấn trong quý I/2026, tăng nhẹ 0,2%. Tuy nhiên, tương tự cà phê, giá trị xuất khẩu gạo giảm 7,8%, đạt 1,11 tỷ USD. Giá gạo xuất khẩu bình quân giảm 8% xuống còn 480,1 USD/tấn, phản ánh xu hướng chung của thị trường gạo thế giới. Philippines vẫn duy trì vị thế là thị trường tiêu thụ lớn nhất với 52,6% thị phần, trong khi xuất khẩu sang Trung Quốc tăng mạnh gấp 2,5 lần.
- Rau quả là điểm sáng nổi bật trong quý I/2026, với tổng giá trị xuất khẩu đạt 1,54 tỷ USD, tăng tới 32,1% so với cùng kỳ năm trước. Sầu riêng ghi nhận mức tăng mạnh, xuất khẩu sang Trung Quốc tăng gần 400%, góp phần kéo theo tăng trưởng tổng thể của nhóm trái cây nhiệt đới.
Nhìn chung, diễn biến thị trường trong quý I/2026 cho thấy các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đang nỗ lực gia tăng sản lượng để duy trì quy mô kim ngạch trong bối cảnh giá cả quốc tế biến động bất lợi. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuyển mạnh từ xuất khẩu theo sản lượng sang nâng cao giá trị gia tăng, đẩy mạnh chế biến sâu, đa dạng hóa thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm. Đồng thời, cần tăng cường dự báo thị trường, chủ động điều tiết sản xuất, giảm thiểu rủi ro từ biến động giá.
Nguồn: Mekong tổng hợp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
